و استادان و شيوخ ما ( رح ) ميگفتند : « ممارست در علم هندسه براى انديشيدن بمثابهء صابون براى جامه است كه از آن ناپاكيها و آلودگيها را ميزدايد و آن را از هر گونه پليدى پاك مىكند . و همهء اينها بسبب همان نكته‌اى است كه بدان اشاره كرديم و گفتيم دانش مزبور داراى اصول و براهين مرتب و منظمى است . و از فروع اين فن ، هندسهء مخصوص باشكال كروى و مخروطات است [ 1 ] اما دربارهء اشكال كروى دو كتاب از آثار يونانيان وجود دارد : يكى تأليف ثاوذوسيوس [ 2 ] و ديگرى تأليف ميلاوش [ 3 ] كه دربارهء سطوح كروى و قطوع [ 4 ] آنها است و كتاب ثاوذوسيوس در تعليم مقدم بر كتاب ميلاوش است ، زيرا بسيارى از براهين كتاب اخير متوقف بر آن است و كسى كه بخواهد در علم هيئت بتحقيق و مطالعه بپردازد ناگزير بايد هر دو كتاب را بخواند ، چه براهين علم هيئت متوقف بر اشكال كروى است و كليهء مباحث آن دانش دربارهء كرات آسمانى و عوارضى است كه در آنها روى ميدهد از قبيل : قطوع و دوايرى كه بعلل حركات پديد مىآيند چنان كه در اين موضوع گفتگو خواهيم كرد . چه گاهى علم هيئت متوقف بر شناختن احكام اشكال كروى است هم سطوح و هم قطوع آن كروى كه سطوح و قطوع آنهاست . اما مخروطات نيز از فروع علم هندسه است و دانشى است كه دربارهء اشكال و قطوع اجسام مخروطى شكل گفتگو مىكند و كليهء عوارضى را كه در اين خصوص

--> [ 1 - ) ] فقط در نسخهء خطى « ينى جامع » و چاپ پاريس عنوان اين فصل مشخص شده است . [ 2 - ) ] eodosedeBithynie يا heodosedeTripoli يا Theodosios [ 3 - ) ] در تمام چاپها و نسخهء خطى « ينى جامع » چنين است ، ولى بر حسب ترجمهء دسلان صحيح : منلاوس ( Menelaous ) است . [ 4 - ) ] جمع قطع ، اصطلاح هندسى است . رجوع به المنجد چاپ جديد شود .